De mens in participatie en werk.
Labelloos Werken is er voor gemeenten en re-integratie. Klantmanagers, casemanagers, jobcoaches en consulenten die werken met de Participatiewet doorlopen eerst zelf de Stairway. Daarna ontdekt de inwoner wat bij hem of haar past, zodat de stap naar werk van henzelf is.
Klantmanagers, casemanagers, jobcoaches, consulenten en arbeidsdeskundigen kennen het gevoel: je hebt talloze mogelijkheden bedacht voor iemand die zelf nog niet in beweging komt. Je belt, regelt, motiveert, zoekt een traject, past het plan aan, probeert nóg een ingang, en voor je het weet werk jij harder aan iemands toekomst dan diegene zelf.
Dat patroon is herkenbaar. En het is uitputtend, voor de professional, en uiteindelijk ook voor de relatie met de mens tegenover je.
Soms slaat het door naar de andere kant: we stoppen met verwachten. Te lang uit het arbeidsproces, te veel problematiek, al zoveel geprobeerd, weinig perspectief. Zonder dat iemand het zo bedoelt, verandert een professionele inschatting langzaam in een verhaal over wat er voor iemand nog mogelijk is.
Welke doelgroep, welke trede, welke ondersteuning, welk traject, hoe groot de kans op re-integratie wordt ingeschat. Dat hoort óók bij het werk: kaders bestaan, publieke middelen moeten zorgvuldig worden ingezet, professionals moeten beoordelen.
Maar een prognose is geen mens.
Dus voordat we vragen "waar kunnen we deze cliënt plaatsen?", willen wij eerst iets anders weten: wie zit er tegenover je? Wat vindt deze persoon belangrijk? Wat heeft iemand nodig? Waar zit talent? En vooral: waar wil jij eigenlijk naartoe?
Er is nog een probleem: hoe vaak vul jij als professional zelf al een deel van dat antwoord in? Niet omdat je slecht luistert, juist omdat je goed bent in je werk. Je kent de sociale kaart, weet welke trajecten beschikbaar zijn, hebt goede ervaringen met een aanbieder. Voor je het weet ben je iemand aan het begeleiden naar een plek die jij voor hem hebt bedacht.
Daarom doorloopt de professional eerst zelf de Stairway: Values, Needs, Talents, Fails, Funs. Niet om jezelf af te rekenen, maar om nieuwsgierig te worden naar je eigen patronen: wanneer ga ik trekken, wanneer neem ik over, bij wie voel ik irritatie? Daarna krijgt de mens tegenover je dezelfde ervaring. Niet zodat jij meer over hem weet, maar voor hemzelf.
Ik blijf naast je staan zonder vóór je te gaan lopen.
maakt de mens zichtbaar.
bouwt aan een cultuur waarin die mens verantwoordelijkheid kan nemen voor zijn eigen beweging.
Eigenaarschap vragen terwijl je ondertussen alles voor iemand bepaalt, is een lastige combinatie. Authenticiteit en eigenaarschap vragen niet alleen iets van de cliënt. Ze vragen ook iets van de professional, het team, de organisatie en uiteindelijk het systeem.
MENS ZICHTBAAR. CULTUUR BEWEEGT. EIGENAARSCHAP KRIJGT RUIMTE.
"Geen idee, zeg jij het maar" kan geleidelijk worden: "dit past bij mij." "Ik wil gewoon werk" kan worden: "ik merk dat ik hier energie van krijg, en dat soort omgeving juist slecht trek." "Wat hebben jullie voor mij?" kan worden: "dit is waar ik naartoe wil. Wat zou een eerste stap kunnen zijn?"
Dan hoef jij minder te gokken. En hij minder af te wachten.
Onze ambitie is niet dat professionals nóg beter leren motiveren, maar dat zij minder hoeven te motiveren, omdat de mens tegenover hen steeds beter weet wie hij is, wat hij kan, wat hij nodig heeft en waar hij naartoe wil. Dan verschuift de motor van de professional naar de mens zelf.
